ŞAHIS İŞLETMELERİ REHBERİ
ŞAHIS İŞLETMELERİ REHBERİ – 2026
Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır. Faaliyetin niteliğine (sektör, adres, ruhsat, KDV/tevkifat, e-belge, ÖKC vb.) göre süreç ve yükümlülükler değişebilir. Tereddütte mali müşavir desteği alınması önerilir.
1) GEREKLI EVRAKLAR (KURULUŞ ÖNCESI HAZIRLIK)
Kişisel evraklar
T.C. kimlik kartı bilgileri
İkametgâh
İmza Beyannamesi
Muhasebe Vekaletnamesi
İşyeri/Adres evrakları
Kira sözleşmesi / tapu fotokopisi (home ofis de olsa adres gerekir)
Sanal ofis ise: hizmet sözleşmesi + adres tahsisini gösteren belgeler
Faaliyet bilgileri
Yapılacak işin tanımı
Tahmini ciro/iş modeli
Personel çalıştırılacak mı?
2) İŞYERI SEÇIMI: KIRALIK – HOME OFIS – SANAL OFIS
Kiralık işyeri
Belediye/ilgili idare nezdinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı gerekip gerekmediği kontrol edilir.
Ruhsat yönetmeliğine göre, ruhsat alınmadan işyeri açılamaz/çalıştırılamaz; aksi durumda kapatma işlemi uygulanabilir.
Home ofis
Özellikle danışmanlık, yazılım, tasarım, serbest meslek benzeri faaliyetlerde yaygındır.
Apartman/site yönetim planı, komşuluk/kat mülkiyeti uygulaması gibi pratik riskler olabilir (hukuki/uygulama boyutu).
Sanal ofis
Fiziki çalışma ihtiyacı olmayan işlerde tercih edilir.
Adresin “işyeri” niteliği ve tebligat/denetim süreçleri açısından sözleşme ve adres kullanım hakkı net olmalıdır.
3) NACE KODU SEÇIMI (FAALIYETE UYGUN KOD)
NACE kodu, faaliyet alanınızı ve bazı yükümlülüklerinizi (oda kaydı, risk sınıfı, SGK iş kolu, ruhsat gereklilikleri vb.) etkileyebilir.
Pratik seçim yöntemi
“ASIL GELİR” getirecek faaliyeti belirleyin
Ek Gelir getirecek var ise kanallarını yazın (mağaza, e-ticaret, saha satış vb.)
Faaliyet birden fazlaysa: ana NACE + tali NACE kurgusu yapılır
Yanlış NACE; ruhsat, oda kaydı, ÖKC, KDV uygulaması ve denetimlerde problem doğurabilir.
4) GENÇ GIRIŞIMCI İSTISNASI VAR MI?
Genç girişimci kazanç istisnası (Gelir Vergisi yönünden) şartlara bağlıdır (yaş, ilk defa mükellefiyet, fiilen faaliyeti yürütme vb.). Uygulama “mükerrer 20” kapsamındaki şartlarla değerlendirilir.
Önemli not (SGK desteği): 2026 itibarıyla “genç girişimci Bağ-Kur prim desteği kaldırılmıştır.
5) SIGORTALI PERSONEL ÇALIŞANI VAR MI?
Personel varsa aşağıdaki başlıklar devreye girer:
SGK işe giriş/çıkış bildirgeleri, aylık prim ve hizmet bildirimi / Muhtasar & Prim Hizmet
Ücret bordrosu, puantaj, izin kayıtları
İş sağlığı güvenliği (işyeri tehlike sınıfına göre)
Personel Özlük Dosyları
Maaşların bankadan ödenmesi (3 işçi ve üzeri): Uygulamada belirli işçi sayısı ve şartlarda ücretlerin banka kanalıyla ödenmesi zorunluluğu doğar (işin niteliğine göre kontrol edilmelidir).
6) ÖKC (YAZAR KASA / YENI NESIL ÖKC) MECBURIYETI VAR MI?
Kural mantığı: Perakende mal/hizmet satışı yapıp, her işlem için fatura kesilmeyen durumlarda ÖKC yükümlülüğü gündeme gelir.
GİB’in YN ÖKC özet yaklaşımı:
3100 sayılı Kanun mevzuatına göre, fatura verilme zorunluluğu bulunmayan perakende satışlarda ÖKC kullanma mecburiyeti vardır.
7) VERGI ÖDEVLERI VE UYMASI GEREKEN KURALLAR
(a) Aylık ödenmesi gereken “Damga vergileri”
Damga vergisi, işlemin türüne göre (sözleşmeler, bordrolar, beyannameler vb.) doğabilir.
Beyannamelerde damga vergisi (2026) – GİB tablo:
KDV beyannameleri: 791,00 TL
Muhtasar beyannameler: 791,00 TL
Birleştirilmiş Muhtasar & Prim Hizmet beyannamesi: 939,70 TL
Yıllık gelir vergisi beyannameleri 1.189,50 TL
Not: Damga vergisi sadece beyannameyle sınırlı değildir; kira sözleşmesi, ücret bordrosu, sözleşme/taahhütname gibi “kâğıtlar” üzerinden de doğabilir.
(b) KDV sınıflandırması (işe göre)
KDV’de oran/istisna/tevkifat, satılan mal/hizmetin türüne göre değişir.
Bu nedenle “iş modelinize göre” şu sorular sorulur:
Satış: mal mı hizmet mi?
Alıcı: son tüketici mi, vergi mükellefi mi?
İş: tevkifata tabi bir hizmet mi (inşaat, temizlik, danışmanlık vb. bazı alanlar)?
İhracat / hizmet ihracı / istisna var mı?
(c) Banka/finansal aracı üzerinden ödeme zorunluluğu: 30.000 TL
Belirli tutarın üzerindeki tahsilat/ödemelerde banka, PTT veya aracı finansal kurumlar üzerinden ödeme/tevsik zorunluluğu vardır. Bu sınırın 30.000 TL’ye çıkarıldığı (VUK Genel Tebliğ değişikliği) kamuya açık mesleki bültenlerde yer almaktadır.
Pratik sonuç
30.000 TL’yi aşan işlemlerde “nakit” risklidir.
Banka dekontu/ödeme kuruluşu belgesi “tevsik” açısından saklanmalıdır.
(d) Fatura düzenleme sınırı: 12.000 TL
2026 yılı için fatura düzenleme sınırı 12.000 TL olarak yayımlanmıştır.
Pratik kural
İşlem bedeli 12.000 TL ve üzeriyse fatura düzenlenir.
Bedel 12.000 TL’nin altında olsa bile alıcı isterse fatura düzenlenmesi gerekir (uygulama prensibi).
(e) Personel varsa maaşların bankadan yatma zorunluluğu (3 işçi ve üzeri)
Personel sayısı ve işyeri niteliğine göre ücret ödemelerinin banka aracılığıyla yapılması gündeme gelir. Bu başlığı “personel modülü” olarak ayrıca ele almak iyi olur (iş hukuku + SGK + bordro).
(f) Aylık Bağ-Kur (4/1-b) primleri ne kadar?
2026 yılında prime esas kazanç alt sınırlarına göre hesaplanan prim tutarları asgari düzeyde yaklaşık şu banttadır:
Günlük alt sınır: 1.101,00 TL (SGK duyuruları)
Bu alt sınıra göre 4/1-b aylık prim hesaplamasına ilişkin örnek hesaplamalarda 10.899,90 TL seviyeleri yer almaktadır. .
Not: İndirim/teşvik (5 puan vb.), borç durumu ve kapsama göre net tutar değişebilir.
(g) Mali müşavirle çalışma zorunluluğu
Şahıs işletmelerinde “herkes için mutlak zorunlu” şeklinde tek cümlelik bir kural yerine, sitenizde şu şekilde konumlamak daha doğru olur:
Beyanname süreçleri, e-belge, SGK, defter/Belgeler, KDV/stopaj gibi alanlar uzmanlık gerektirir.
Hatalı işlem ciddi ceza riskleri doğurabildiği için mali müşavirle çalışma fiilen kritik bir ihtiyaçtır.
(h) E-Fatura ve E-Arşiv Fatura nedir, kimler düzenler?
E-Fatura: e-Fatura sistemine kayıtlı mükellefler arasında düzenlenen elektronik faturadır.
E-Arşiv Fatura: e-Fatura sisteminde olmayan alıcılara da elektronik ortamda fatura düzenlenmesini sağlar.
E-Fatura/E-Arşiv zorunluluğu; ciro limitleri, sektör (e-ticaret, akaryakıt, komisyonculuk vb.) gibi kriterlerle belirlenir ve GİB tebliğleriyle güncellenir.
8) BEYANNAME VERME ZORUNLULUĞU VE CEZALAR (2026)
KDV (aylık)
Muhtasar / Muhtasar & Prim Hizmet (genellikle aylık)
Gelir geçici vergi (dönemsel)
Yıllık gelir vergisi (yıllık)
Damga vergisi (işlemlere göre)
Cezalar; beyanname verilmemesi, eksik/yanlış beyan, belge düzenine aykırılık gibi fiillere göre farklılaşır. 2026 yılında VUK had ve cezaları şu şekildedir.
1- Sermaye şirketleri 35.000
2- Sermaye şirketi dışında kalan birinci sınıf tüccarlar ve serbest meslek erbabı 17.000
3 - İkinci sınıf tüccarlar 8.700
4- Yukarıdakiler dışında kalıp beyanname usulüyle gelir vergisine tabi olanlar 6.000
9) FATURA VE FIŞ KESMEME CEZALARI
Belge düzenine aykırılık (fatura/fiş düzenlememe, almama vb.) VUK kapsamında özel usulsüzlük cezası doğurur. 2026 yılı için örnek tutarlar (fiile göre değişir)
1.Tespit 17.000
2.Tespit 35.000
3.Tespit 53.000
4.Tespit 70.000
5.Tespit 87.000
10) BANKA/FINANSAL KURULUŞ ÜZERINDEN TAHSILATLARDA BELGE DÜZENI
Banka/ödeme kuruluşu üzerinden tahsilat yapılması fatura/fiş düzenleme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Tahsilat belgesi (dekont vb.) ödemeyi ispatlar; fatura/fiş ise vergisel belge düzenidir.
30.000 TL üzeri işlemlerde tevsik zorunluluğu ayrıca önem kazanır.
11) ODA KAYDI VE ÜNVAN KULLANMA ZORUNLULUĞU
Esnaf & Sanatkâr faaliyeti (Esnaf Sicil / Oda)
Esnaf ve sanatkârların faaliyette bulunabilmeleri ve ilgili odaya kaydedilmeleri için sicile kayıt şarttır; sicil/oda kaydı zorunludur.
Taciri niteliği taşıyan ticari işletme (Ticaret Sicil / Oda)
Ticari işletmeyi kendi adına işleten kişi “tacir” sayılır; ticaret sicili tacirlere ilişkin kayıtlardır.
Gerçek kişi tacirin ticaret unvanı ve kullanım kuralları (TTK/Ticaret Sicili uygulamaları) ticaret sicili kaynaklarında açıklanır.
Esnaf mıyım,
Faaliyetiniz daha çok bedeni emek ve kişisel çalışmaya mı dayanıyor?
İşletmenizin ölçeği küçük, yıllık cironuz görece düşük ve müşteri kitleniz çoğunlukla son tüketici mi?
Tacir miyim?
Büyük çaplı alım-satım, toptan ticaret, bayi ağı, e-ticaret hacmi veya sürekli stoklu çalışma yapıyor musunuz?
Faaliyetinizi yürütürken ticari işletme mantığıyla (sermaye ağırlıklı, organizasyonlu yapı, personel, depo vb.) mı çalışıyorsunuz?
Ana geliriniz; mal ticareti, aracılık, komisyonculuk, e-ticaret veya ölçeklenebilir bir ticari modelden mi geliyor?
12) İşyeri Açma ve Çalıştırma Ruhsatı
İşyeri türüne göre (sıhhi işyeri, gayrisıhhi müessese, umuma açık yer vb.) ruhsat süreçleri değişir.
Yönetmelik hükmü olarak:
İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz; ruhsatsız açılan işyerleri kapatılır.
Ercan GÖKÇE - SMMM
www.ercangokce.com.tr
+90 506 251 62 42
+90 533 578 62 42